Château Bon Baron

Bezoek maandag 28 april 2025 –

Wie zich -zoals wij- Château Bon Baron inbeeldt als een mooi kasteeltje met aanpalende wijngaarden, wordt enigszins verrast. Het adres dat Google aangeeft ligt namelijk in een ambachtelijke zone, zonder één druivenstok in zicht.

Eigenares Jeanette Van den Steen legt uit. Om te ontsnappen aan hun jachtige leven in Nederland kwamen ze regelmatig naar België om te ontspannen. In 2000 kopen ze een ruim landhuis/kasteeltje in Lustin (Profondeville) als tweede verblijf, met de bedoeling om er gastenkamers in onder te brengen en een gastentafel met lokale producten. Terwijl ze onderhandelen over de aankoop bleek dat het perceel grond tegenover het huis ook te koop was. Omdat het mooie uitzicht niet zou verdwijnen besluiten ze dit perceel ook aan te kopen.

Maar wat doe je nu met zo’n perceel grond? Het was bekend dat er in de Maasvallei aan wijnbouw werd gedaan, daar zijn bronnen van die teruggaan tot 1018. Op dat moment was er nauwelijks wijnbouw in België: Genoelselderen was bezig sinds 1991, Aldeneyck was net gestart (1999),… dit was de prille periode van de pioniers. Jeanette en Piotr zijn echter nieuwsgierig en planten een halve hectare. In 2003 levert dit een eerste bescheiden oogst op van 2000 liter wijn, toch zo’n 2700 flessen waar op dat moment niemand zit op te wachten. Samen met een buur – want Jeanette noch Piotr kennen Frans op dat moment – bezoeken ze restaurants om hun flessen te verkopen. De respons is goed en al snel is de eerste voorraad uitverkocht. In hun enthousiasme planten ze wijngaarden bij om aan de toekomstige vraag te kunnen voldoen. De grond hiervoor hebben ze uiteraard niet in bezit. Ze maken een inventaris van alle landbouwgrond langs de Maas tussen Profondeville en Dinant en trekken naar het kadaster in Namen om de eigenaars te achterhalen. Eigenaars en pachters worden bezocht, mét een fles wijn in hand, met de vraag of ze geen perceel kunnen kopen om wijngaard bij te planten.

Op dat moment pendelen Jeanette en Piotr nog steeds heen en weer tussen Nederland en België. Ze hebben nog steeds hun bedrijf én twee tienerzonen thuis die op het punt staan te gaan studeren. Rond 2008-2009 is het duidelijk dat er een keuze gemaakt moet worden. Ze vestigen zich definitief in België om zich te wijden aan de wijnbouw. Het domein wordt verder uitgebreid en de wijnkelder wordt verhuisd naar Dinant. De 17 hectaren wijngaarden liggen versnipperd in de Maasvallei, waaronder bijna 13 hectaren net buiten Dinant. Ook een perceel aangelegd in terrassen, de Terrasses Valburnot, kunnen ze aanplanten met Pinot Noir.

In het totaal zijn veertien verschillende druivenrassen aangeplant. Een aantal daarvan zijn opvallend weinig bekend:

Acolon is een vroegrijpende Duitse kruising tussen Dornfelder en Lemberger. De wijnen zijn intens donker van kleur, met aroma’s van zwart fruit, cassis, bosbessen en bramen. De smaak is fruitig, met milde tannines.

Gamaret en Garanoir zijn Zwitsere kruisingen die via hun architect uit Namen onder de aandacht kwamen net toen er bijgeplant moest worden. Na een studiereis ter plaatse werden deze twee druivensoorten gekozen.

Gamaret is een kruising tussen Gamay en Reichensteiner. Het is een vroegrijpe soort, goed bestand tegen ziektes en geeft wijnen die donker, krachtig en kruidig zijn.

Garanoir kan beschouwd worden als een broer (of zus), want ook deze druif is een kruising van Gamay en Reichensteiner. De wijnen zijn lichter en soepeler dan die van de Gamaret.

Cabernet Dorsa is -net als de Acolon- een Duitse kruising van Blaufränkisch en Dornfelder. De wijnen zijn donker en kruidig, met aroma’s van rood en zwart fruit en paprika.

De nadruk ligt hier op de rode wijnen. De reden hiervoor ligt bij hun marktstudie uit 2000, waaruit bleek dat de Belgen voor 70% rode wijn dronken. Die markt wilden ze niet missen. Bovendien laat hun terroir toe om rijper te plukken dan op veel andere plaatsen in België. De bodem hier houdt de warmte goed vast. Het wateroppervlak van de Maas zorgt voor een reflectie van de UV-straling, wat de rijping ten goede komt.

De bodem langs de Maas is een vrij zware leem- en kleigrond met veel stenen. Deze vochtige bodem warmt laat op, wat maakt dat de druivelaars pas laat in het voorjaar botten, wat de kans op voorjaarsvorst verkleint. Ook de watermassa van de nabije rivier heeft ook een bufferende werking op de temperatuur.

De rijping verloopt traag en gefaseerd door de verschillende druivenrassen. De oogst is doorgaans gespreid over een volledige maand. De bodem hier geeft traag zijn warmte af waardoor de diverse rassen lang kunnen doorrijpen. Eigenaardig genoeg wordt er gestart met Pinot Noir (een vroegrijpe kloon) en geëindigd met Pinot Noir (een laatrijpe kloon). Een team van slechts 15 plukkers klaart deze klus.

Jeanette is leergierig van aard en ze verheugt zich dan ook elk oogstjaar op nieuwe experimenten. Dit kan gaan over het gebruik van eikenhout, de malolactaat-omzetting, schilweking bij rosé en Pinot Gris, … Voor de rode wijnen worden cuves gebruikt met mechanische pigeage. Bovenop de kuip wordt een deksel geplaatst met daarin een roerwerk dat kan zakken om de koek van schilletjes onder te dompelen voor een intensere extractie van de geur- kleur- en smaakstoffen. Tegelijk kan de gevormde CO2 zo ontsnappen.

Een thema dat haar bijzonder nauw aan het hart ligt is duurzaamheid. Het is een term die te pas en te onpas gebruikt wordt en en daardoor nietszeggend of abstract kan overkomen. Hier betekent dit heel concreet: nadenken over de impact op de lange termijn. Zoals bijvoorbeeld: geen pesticiden of herbiciden gebruiken. Ook geen kopersulfaat, want dat leidt tot vergiftiging van de bodem. Wie zeer veel sproeit met kopersulfaat is dus weliswaar ‘biologisch’, maar zeker niet duurzaam bezig.

Maar het gaat verder dan milieu en natuur. Het gaat bijvoorbeeld ook om het goed omgaan met medewerkers en ze correct verlonen. Een ander concreet voorbeeld is het onderhoud van de vaten. Hier worden de vaten gereinigd met stoom en hoge druk om het wijnsteenzuur aan de binnenkant te verwijderen. Dat vraagt een investering in apparatuur en is veel werk, maar het loont op lange termijn. De goed onderhouden vaten kunnen tot tien jaar dienen zonder dat ze hun porositeit verliezen.

In de lessen over duurzaamheid die ze geeft aan de universiteit roept ze haar studenten op om ook in hun leven na te denken over duurzaamheid. Hoe lang draag je kledij? Is je voedsel lokaal geproduceerd? Of koop je bewerkte en voorverpakte producten?

Château Bon Baron is het eerste Belgische wijndomein dat het ‘Fair N’ Green’-label kreeg in 2023 (over oogstjaar 2021), na vier dagen (!) van audits.

Geproefd

Formidable Brut 2021

Een goudgele mousserende wijn van 40% Pinot Noir, 40% Garanoir en 20% Auxerrois. Rijpe aroma’s van appel en kweepeer. De zuren zijn zacht en daardoor is er slechts een lichte dosage van 5 gram. Een mooie, karaktervolle schuimwijn die volledig in eigen huis gemaakt wordt, enkel voor het dégorgement komt er een loonwerker uit Frankrijk.

Pinot Blanc 2022

De 10% malo valt meteen op in de neus met romige, boterige toetsen naast fruit zoals appel en passievrucht.

Celebration 2021 en 2022

Dit is een rosé van Pinot Noir. Jeanette houdt niet van de huidige trend om heel bleke rosés te maken, vaak bekomen door ontkleuring met actieve kool. Dit is dus een natuurlijk kleur van kort gemacereerde Pinot Noir, licht en koperkleurig. In de 2022 is 5% Acolon toegevoegd, dit zorgt voor een tint die iets meer naar het roze gaat en ook voor extra peps in de smaak met meer levendig fruit.

Chardonnay 2020

Een klassieke Chardonnay in de Bourgondische traditie, de helft op inox, de helft op eiken vaten, volledige malo en twee jaar rijping. Rond, boterig, vettig maar met voldoende zuren.

Pinot Gris 2021

Deze wijn is eigenlijk een assemblage van vier wijnen met telkens een andere maceratie, met en zonder schil of steeltjes en ook met telkens meer houtrijping. Het resultaat is een complexe, ambitieuze Pinot Gris met en typische grijsroze schijn in het glas, kruidig van geur en rijp en rond in de mond. Het effect van de schilweking laat zicht duidelijk merken, zonder dat we deze wijn bitter of tanninerijk zouden noemen.

La Grande Trésor 2018

Deze wijn is gemaakt met Gamaret, Garanoir en Pinot Noir van een wijngaard aangeplant in 2009. De Gamaret geeft de structuur en de tannines, de Garanoir en de Pinot Noir voor de verfijning en de elegantie. In de neus hebben we klein rood fruit met een heel aardse toets, kreupelhout, natte aarde. De smaak is soepel en rond maar met iets meer tannines dan we van een 100% Pinot Noir zouden verwachten.

Cantate Forte 2018

Van Cabernet Dorsa en Pinot Noir. Een donkere, kruidige wijn met veel rood fruit en relatief zachte zuren.

Pinot Noir Trésor 2017

Ongetwijfeld een hoogtepunt, een zeer mooie, verfijnde Pinot Noir, nu stilaan op dronk. Het valt trouwens op dat alle wijnen veel tijd nodig hebben om zich te ontwikkelen en ongetwijfeld nog een lange toekomst hebben. Deze 2017 is het laatste oogstjaar met gebotteld met natuurkurk en in zware flessen van 900 gram, de latere oogsten zijn gebotteld met Nomacork (gemaakt in Luik!) en in lichtere flessen van 650 gram (gemaakt in Mons!).

Acolon 2019

Een sappige wijn met veel zuren en aroma’s van zwart fruit. Proeft net zoals de Cantate Forte nog erg jong.